[Đầu tư - số 1] Mở đầu chuyên mục

Mở đầu

Trong suốt thời gian thực hiện đầu tư, đến giờ mình muốn bắt đầu viết lại về hành trình này.

Động lực chính của mình là chia sẻ, và mình cũng cho rằng viết ra là cách tốt nhất để xem lại bản thân cũng như tìm kiếm tăng trưởng.

Trong lịch sử giao dịch ngắn ngủi, mình tạm thời đạt được mục tiêu căn bản về duy trì tỉ suất lãi kép.

Tuy nhiên, những điều kịch tính thường bắt đầu ở những chương sau, chứ không phải ở vài chương đầu tiên.

Mình muốn chia sẻ về những sai lầm, vì sai lầm dễ chứng minh hơn những điều đúng đắn

Vì sự đúng đắn cần phải để thời gian trả lời.

Hàng tuần, mình sẽ kỷ luật thực hiện việc viết lại các báo cáo

Mình háo hứng với việc, nếu 3 năm sau xem lại lịch sử, mình đã nói đúng - hay sẽ nói sai.

Mong được các bạn chiếu cố!

Những yếu tố đầu tiên

Mình sẽ viết về những điều gì - mình sẽ viết về những yếu tố căn bản mà bản thân mình đang cố gắng tìm kiếm câu trả lời

Trong bài này, mình sẽ liệt kê và nói ngắn gọn. Mình tin rằng, những vấn đề thảo luận dưới đây cần nhiều hơn giấy mực, suy tư và kinh nghiệm để đi sâu hơn nữa.

Trong tương lai, các vấn đề này sẽ được thảo luận chuyên biệt

1- Có cần thiết một kế hoạch đầu tư?

Trong đầu tư dài hạn, rất khó để có một kế hoạch. Bản chất của kế hoạch là phải tính toán được những vấn đề trong tương lai, và có khả năng bám sát tương lai đó. Do thị trường là không thể đoán trước nên khả năng cao, việc lập kế hoạch cũng chỉ mang phí thêm 1 tờ A4.

Tuy nhiên, mình thường thích thú với 1 kế hoạch linh động. Trong đó bao gồm 1 chiến lược tổng quát nhằm định hướng toàn bộ hoạt động đầu tư. Sau đó, mở 3 rổ (1) consideration; (2) In; (3) Out. Rổ consideration nói về những mã đang cân nhắc; (In) là rổ nói về những mã sẽ mua trong thời gian tới, đang chờ vùng giá tốt và (Out) là những mã hoặc là quá khó, hoặc là quá nát. Thông thường, mình muốn tỷ lệ là 46/5/1. Có nghĩa là 46 công ty consideration, chọn ra 5 công ty đáng để đầu tư (In) và sau đó mua 1 công ty với chất lượng tốt nhất.

Nguyên tắc: đầu tư và phân bổ nguồn vốn một cách tập trung vào các doanh nghiệp với đặc điểm kinh tế nổi bật và được điều hành bởi những nhà quản lý quỹ hạng nhất.

2- Thông lệ kế toán và kế toán

Kế toán là con dao 2 lưỡi trong đó hoặc mở ra 1 cơ hội hoặc sẽ lừa vào một cái bẫy giá trị. Thông thường, các thông lệ kế toán khiến mọi thứ trở nên phức tạp hơn thay vì đơn giản đi.

Kế toán đầu tư - thuật ngữ chỉ việc cố gắng translate bản BCTC thành một bản BCTC dành cho việc đầu tư là điều cần thiết. Thông thường, mình sử dụng công nghệ "excel" (cười) để xử lý. Ngày trước, mình sẽ muốn đọc báo cáo trực tiếp, nhưng in ấn lãng phí quá, nên mình chuyển qua pdf và excel

Kế toán đầu tư sẽ quan tâm đến

(1) lợi nhuận kinh tế - thay vì lợi nhuận kế toán

(2) lợi thế kinh doanh - thay vì lợi thế thương mại

(3) giá trị nội tại - thay vì giá trị sổ sách

(4) Lợi nhuận đầu tư - thay vì các chỉ số đơn thuần

(5) Tỉ lệ rủi ro - thay vì các tỷ số leverage đơn thuần.

Rõ ràng, kế toán đầu tư tập trung vào 1 loạt các khái niệm hoàn toàn trìu tượng và khó đưa ra một con số chính xác. Do đó, nó thường được gọi là "nghệ thuật"

Một báo cáo như vậy phải trả lời được một cách tương đối chính xác 3 câu hỏi sau

(1) doanh nghiệp trị giá bao nhiêu

(2) khả năng thực hiện các nghĩa vụ tương lai thế nào, và

(3) các nhà quản lý đang điều hành doanh nghiệp tốt ra sao

Một số nào đó mình sẽ đi sâu hơn vào chủ đề này với 1 vài những phát hiện của mình tại các DN ở Việt Nam.

3 - Nhà quản trị

ACCA - văn bằng mình đang theo đuổi có hẳn 3 môn dạy về quản trị doanh nghiệp - đó là môn F1, môn F8 (vài phần) và môn P1 (SBL). Tuy nhiên, tinh thần chung của vấn đề quản trị lý thuyết vẫn là đề ra một bộ máy với cấu trúc đan xen nhau - giống như trò rút gỗ - để đảm bảo sự giám sát và đánh giá độc lập. Điều này là cơ sở cho một ban quản lý hiệu quả.

Rõ ràng, lý thuyết này không phải được tạo ra từ không khí - nó đến từ việc nghiên cứu thực tế và từ rút tỉa những sai lầm quản trị khổng lồ trong lịch sử. Tính đúng đắn của nó, có thể miễn bàn.

Tuy nhiên, ban quản trị tồi và ban quản trị tốt có thể dễ phân biệt. Điều khó khăn sẽ nằm ở đâu là ban quản trị tốt và đâu ban quản trị xuất sắc.

Ngoài ra, cơ cấu cổ đông cũng ảnh hưởng đến ban quản trị. Một căn phòng có quá nhiều người cuối cùng sẽ thành ra cãi nhau vì những mâu thuẫn lợi ích. Một ban quản trị cần một nhóm chi phối với lợi ích rõ ràng và trùng khớp với lợi ích của các nhà đầu tư khác thường tỏ ra hiệu quả hơn trong thực tiễn - điều này mâu thuẫn với lý thuyết cơ cấu HĐQT được giảng dạy.

4 - Tài chính doanh nghiệp

Vẫn là ACCA - trong môn F9 và P4 (AFM) thảo luận về các yếu tố của quản trị tài chính doanh nghiệp hiện đại. Trong 2 môn này, mặc dù có nhiều yếu tố đúng đắn, nhưng lại có nhiều vấn đề cần đi sâu hơn.

Nhắc đến tài chính, thường sẽ có 3 câu hỏi lớn

1) lợi nhuận là bao nhiêu (return)

2) trong bao lâu (time)

3) chắc chắn đến đâu (risk)

Đó cũng là 3 câu hỏi mà 2 môn học sẽ trả lời, tuy nhiên, vấn đề rủi ro là vấn đề cần thảo luận kỹ hơn.

Hệ số Beta và tỷ lệ Risk-free là vô dụng hoàn toàn trong đầu tư thực tế. Căn bản vì beta- chỉ số đo lường biến động lịch sử của một mã chứng khoán không thể nói lên rủi ro của mã đó.

Lấy ví dụ: thời điểm Q1-2020, khi Covid 19 bùng phát khiến các cổ phiếu lao dốc thẳng đứng. Theo lý thuyết tài chính hiện đại, tỷ số Beta sẽ gia tăng đồng nghĩa với rủi ro toàn thị trường là lớn. Điều này sai lầm về mặt thực tiễn khi giá cổ phiếu thấp tạo ra biên độ an toàn - từ đó giảm thiểu rủi ro chứ không phải làm tăng thêm rủi ro.

Nassim Nicholas Taleb - tác giả quyển Thiên Nga Đen - là người có nhiều nghiên cứu về rủi ro và những vấn đề xung quanh tác động của nó. Những quyển sách của ông viết thành 1 bộ về sự ngẫu nhiên, bắt đầu bằng [Fooled by randomness] => [Blackswan] => [The bed of Procrustes] => [AntiFragile] => [Skin in the game]

Chung quy lại, rủi ro - dù được dạy là một yếu tố định lượng - nhưng thực tế lại là yếu tố định tính.

Dù có cố gắng định lượng rủi ro thế nào, bản chất của chúng vẫn là yếu tố định tính. Giống như chấm điểm hạnh phúc của bạn vậy - dù bạn có cố liệt kê ra các yếu tốt để cho điểm - bản chất hạnh phúc là định tính - và định tính có nghĩa là không có con số chính xác.

Điều này dẫn đến một lập trường vững vàng của Buffett "thà gần đúng còn hơn là chắc chắn sai".

Những yếu tố rủi ro này ảnh hưởng trực tiếp đến cách định giá - hay phương trình định giá một công ty. Một công ty có rủi ro cao thì phải được mua với 1 cái giá rẻ. Nhưng điều này rất hay gây mâu thuẫn, vì:

1- một công ty có rủi ro cao, thường là công ty đang có báo cáo lợi nhuận tăng tích cực

2- không có chuyện có giá rẻ cho công ty như thế và

3- đám đông sẽ biến một công ty rủi ro thành một công ty có rủi ro nhưng "đáng đầu tư"

5- Mua bán sáp nhập

Nghiên cứu của KPMG =)) chỉ ra rằng, xấp xỉ 4/5 thương vụ sát nhập không mang lại bất kỳ giá trị gì cho cổ đông. Điều này có nghĩa là gì:

Với bất kỳ thương vụ sát nhập nào, bạn có thể bán khống cổ phiếu của công ty đó, và bạn sẽ nắm được 80% tỷ lệ thành công - có đúng vậy không? - không chắc

Vì hàm giá trị trung bình của xác suất còn phụ thuộc vào độ lớn của biến cố - nhưng mình xin dành 1 bài khác để đi sâu vào chủ đề này (hay chủ đề về xác suất)

Những vụ mua bán sáp nhập là chủ đề trọng tâm của các chiến lược tăng trưởng doanh nghiệp - tuy nhiên, thông thường, báo chí sẽ đưa nó lên tầm nghệ thuật thay vì những sự thật phũ phàng về kinh doanh. Mình muốn làm một thống kê cho thấy những vụ sáp nhập tại Việt Nam đã tạo ra những thay đổi nào - và làm sao để có phản ứng thích hợp trước những tình huống như vậy.

Tạm kết

Quá nhiều vấn đề, và có lẽ không thể nào nói toàn bộ trong 1 bài viết. Hơn nữa, mình cũng muốn đưa ra các số liệu cụ thể chứ không chỉ là nói xuông - điều này sẽ tốn thời gian vì lục lại BCTC của 2012-2013 chả phải dễ dàng - và mình cũng không nhớ rõ tất cả mọi thứ.

Mình hy vọng sẽ học hỏi được thêm nhiều từ việc viết hết mọi thứ ra. Và mong các bạn đóng góp để mình tiến bộ hơn.

Cảm ơn các bạn rất nhiều